Thursday, February 12, 2009

Alibata na Bisakol


An Alibata mao an surat san ato na mga kamagurangi na inhalean or ninuno. Pero an kadaghanan na naiimud na insusurat an hale mismo sa Katagalugan na Alibata. Harayuon man an rehiyon san Bikol-Bisaya para magkapareho an surat. Kun iimudon an surat san mga mangyan, talagang harayuon sa Alibata na Tagalog.


Bisakol sa Sorsogon


An blog na ini para sa Alibata san Bisakol. An Bisakol, pinaghalo na Bicol mao sin Bisaya. Surumaton ini san nagkapera lang na bungto san Sorsogon kay an Masbate halos lamang an pagka-Bisaya. An surumaton san Masbate pwede man tawagon na Bisakol. An surumaton na Sorsoganon may pagka-maw-ing man sa Bisakol pero mas lamang an Bicol sun. Sa parte Visayas an Waray, Capiznon nan diyo na parte san Hiligaynon pwede man gahuyon na Bisakol. Kaya sa sulod san Bicol Region an talagang tugma na Bisakol mao an surumaton san South san probinsiya san Sorsogon batog sa Gubat, Barcelona, Bulusan, Irosin, Sta. Magdalena, Matnog hanggan Bulan, puro sa sulod san probinsya san Sorsogon. An surumaton san Castilla mao sin Sorsogon magkaparehas, pero kakaiba man gihapon kaysa sa Bisakol. An iba na surumaton sa Sorsogon Province - Bicol san Legaspi (pure) na ingagamit sa sentro san Pilar, Bacon, Brgy. Lamboon san Irosin; tapos an Miraya na gamit na man san Donsol mao san nagkapira na baranggay san Pilar.

Batugon ta sa A-E-I-O-U na maiimud ta sa ibaba.



Ini na mga letra naluwas lang pag sira nasa unahan san surumaton or inuulit sa sulod san surumaton or magkaabay, parehas san: ambot, ikaw, uso, itom - diin, makaiiras, lood, soon, maaram, paas, poot - kuan, mao, piad, haen, laen.


An masunod an letra "B". Maiimud ta na pag solo-solo lang an letra an, inbibigkas yun na may kasunod na "a". Bubutangan san sugad san krus sa irarom kun letra B hamok yun. Imuda na lang niyo. Insusundan yun san letra na "K".
An mga masunod mao an kabilogan san Alibata na Bisakol. Kun sasayudan ta, maiimud ta na magkaiba an "D" mao san "R" kay sa iba na Alibata, lalo na sa Tagalog, wara san "R", imbes an letra "D" dini ingagamit nira pareho para sa "R" saka "D". An "G" dini sa Bisakol may pagkamaw-ing sa surat na Sanskrit san India. Kun sususugon ta, an ato surumaton may impluwensya man san India kaya posible na an Alibata hale man sa Sanskrit.

Sa urhian maiimud ta an kakaiba na kadagdagan. Mao yun an mga letra na wara sa maski diin na Alibata nan sa dati na Filipino Alphabet - an f, v, c, q, z, x tapos j. Kun maiimud ta wara an "J" kay pwede man paghaluon an "D" mao san "Y" para magkamayon "J". Pero naihabol pa gihapon nato an letter "J" sa blog na ini. Bale hale sa "H" na may nakakupot na pabilog sa parte wala. Ini na innovation hinimo ni Imee Marcos san i-formulate niya an logo san Kabataang Baranggay. Diretso siya nagsurat san libro na Alpabeto ng mga Ninuno. Dahil dini pwede man gamiton para makumpleto an Alphabet.


1 pa na set para ikumpara an una


Kaya dahil kumpleto na an intero pwede ta ini magamit sa Bisakol, maski sa Tagalog maski san nano man na Surumaton, bakay English or maski Intsik pa yun. Kaya "HAMUS NA", gamiton ta na.

1 comment:

  1. Abaadaw kay may-on kay ngay-an irog suon na alibata.

    ReplyDelete